روزنامه نگاری سایبر
بذری که توسط www پاشیده شد
تا همین چند سال پیش، روزنامه نگاری حال و هوای دیگری داشت. روزنامه نگاران آن سال ها، کار خود را بدون استفاده از اینترنت و شبکه و ضبط صوت های دیجیتالی انجام می دادند. عکاسان خبری آن روزها نیز بدون دوربین های دیجیتال در حوزه عکاسی خبری فعالیت می کردند. خبرنگاران امروزی بدون کامپیوتر تقریبا هیچ کاری نمی توانند از پیش ببرند.
لپ تاپ ها با ساده تر کردن کار و همیشه در دسترس بودن خود، امروزه به یکی از وسایل کار ضروری یک خبرنگار حرفه ای تبدیل شده اند. تا همین چند سال پیش، یک خبرنگار برای این که بتواند صحبت های طرف گفتگویش را ضبط کند از انواع ضبط صوت های آنالوگی استفاده می کرد که امروزه جای خود را به ضبط صوت های دیجیتالی و انواع پیشرفته3 mp پلیرها داده اند. تلفن های همراه نیز به قدری پیشرفته شده اند که می توانند در مواقعی که یک روزنامه نگار یا عکاس خبری با صحنه ای مواجه می شود که نیاز به تهیه فوری خبر و عکس دارد، جای خالی دوربین دیجیتالی و یا ضبط صوت دیجیتالی وی را پر کنند. عصر دیجیتال توانسته است تحول عظیمی در حرفه روزنامه نگاری به وجود آورد. یک روزنامه بزرگ که سابقه کاری زیادی دارد، تا حد زیادی به اینترنت و شبکه های داخلی خود وابسته است. در چنین روزنامه هایی یافتن یک خبر یا گزارش خاص که تاریخ آن به چند دهه قبل برمی گردد، بدون داشتن یک آرشیو دیجیتالی تقریبا محال است. علاوه بر این انتشار روزنامه ها نیز به شیوه دیجیتالی راحت تر و با سرعت بالاتری انجام می شود. برای این کار ابتدا باید مطالب را به وسیله نرم افزارهای خاصی، صفحه بندی کرد و به راحتی هرگونه تغییر مورد نیاز را در آن اعمال کرد.
سپس از طریق سی دی و یا انواع ادوات دیجیتالی که به منظور انتقال اطلاعات دیجیتالی مورد استفاده قرار می گیرند، می توان صفحات دیجیتالی روزنامه را برای چاپ ارسال کرد. به جای استفاده از این وسایل، می توان صفحه تکمیل شده را از طریق شبکه نیز برای چاپخانه دیجیتالی فرستاد. مراحل چاپ نیز در چاپخانه ها به شیوه دیجیتالی و با کیفیت بالاتر و تیراژ وسیع تری انجام می گیرد.عصر دیجیتال و اینترنت حتی پا را از این فراتر گذاشته و نقش یک معدن عظیم اطلاعاتی را برای روزنامه نگاران بازی می کند. روزنامه نگاری که می خواهد در رابطه با سوژه خاصی تحقیق کند، با تکیه بر اینترنت و منابع اطلاعاتی موجود در آن می تواند با سیل عظیمی از اطلاعات مرتبط روبرو شود و سابقه خبری خوبی از سوژه مورد نظر به دست آورد. از سوی دیگر اخباری که از طریق اینترنت تهیه می شوند از دقت بالاتری برخوردارند اما این، یک شرط مهم را می طلبد: روزنامه نگار مهارت لازم را برای این کار داشته باشد و بتواند منابع موثق را از غیر موثق تشخیص دهد. به این ترتیب روزنامه نگاری مدرنی به وجود آمد که نام آن را "روزنامه نگاری آنلاین" نهادند.دیجیتالی شوید،آنلاین بمانیدروزنامه نگاری آنلاین نام های دیگری چون روزنامه نگاری دیجیتال، روزنامه نگاری الکترونیک و سایبر ژورنالیسم هم دارد. اصل در تهیه خبر و روزنامه نگاری دیجیتال، بر سرعت و دقت کار خبررسانی است. فناوری دیجیتال توانسته است حرفه روزنامه نگاری را در مسیری قرار دهد که به کمک آن نحوه انتقال اطلاعات و نیز حجم اطلاعاتی که جابجا می شود کاملا متحول شود. شاید اولین تغییری که فن آوری برای روزنامه نگاری به همراه داشت، سرعت انتقال خبر بود. به این ترتیب اخبار به سرعت و در هر جایی در دسترس بود. امروزه به کمک تلفن های همراه دوربین دار می توان تصاویر یک اتفاق مهم را با سرعتی باورنکردنی به سرتاسر جهان ارسال کرد. بلاگ ها، ویکی ها، جوامع مجازی و podcast ها جزو فاکتورهای کلیدی هستند که ژورنالیسم و دموکراسی را تحت تاثیر خود قرار داده اند. زیر بنای این تغییرات را در قرن نوزدهم گذاشتند. در این قرن جد شبکه های امروزی یعنی تلگراف اختراع شد. در آن زمان مردم انگلستان برای اطلاع یافتن از اخبار دیگر قاره ها باید در حدود 3 ماه صبر می کردند تا کشتی های حامل خبر از راه برسند؛ اما با اختراع تلگراف خبر فوران یک آتشفشان در کمتر از چند ساعت از طریق کدهای مورس و کابل های بین قاره ای به سرتاسر دنیا مخابره شد. امروزه اخبار به سرعت و در هر زمانی و هر مکانی از کره خاکی با تصویر و صدای کامل در دسترس هر کسی هستند. تنها شرط این دسترسی برخوردار بودن از اینترنت است، به طوری که می توان هر کامپیوتر شخصی را که به شبکه متصل باشد به عنوان یک خبرگزاری جهانی و یک پایگاه خبری به شمار آورد. هم کاغذی هم دیجیتالی بسیاری از روزنامه های چاپی، نسخه ای هم در اینترنت دارند. وب سایت آن ها ممکن است شامل فیلم، podcast ها، بلاگ ها و یا اسلاید های مختلف هم باشد. خوانندگان روزنامه های دیجیتالی در اکثر مواقع می توانند نظرات خود را بر روی یک مقاله ارایه دهند و به این طریق هم نویسنده و هم خواننده مقاله را از نقطه نظرات و نقدهای خود، بدون دخالت و نظارت سردبیر، آگاه سازند. تولید و چاپ دیجیتالی اخبار و توانایی انتشار اینترنتی روزنامه ها و مجلات، این روزها به رقابت با روزنامه نگاری سنتی حرفه ای پرداخته است. بسیاری از وب سایت های خبری به صورت رایگان اطلاعات و اخبار روز را در اختیار کاربران اینترنت قرار می دهند به طوری که عده ای از افراد نیازی به خرید روزنامه احساس نمی کنند. البته در این میان وب سایت هایی هم هستند(wall street journal) که تنها به مشترکان خود و در قبال پرداخت پول، اخبار را ارایه می دهند. برخی دیگر نیز مثل نیویورک تایمز، اخبار روز را رایگان و اخبار آرشیوی و ستون های غیرخبری را به صورت پولی به کاربران ارایه می دهند. گفته می شود یکی از نقاط قوت این شیوه روزنامه نگاری قدرتی است که به افراد در انتخاب دیدگاه ها داده می شود. سانسورهای خبری در اینترنت و روزنامه نگاری دیجیتال معنی خود را از دست داده است. گاهی اوقات این شیوه روزنامه نگاری و ارایه اخبار شما را با تجربه ای جدید نیز روبرو می کند. ممکن است یک عکاس و یا یک خبرنگار آزاد توانسته باشد از حادثه ای که رسانه هایی مثل رادیو و تلویزیون به پوشش خبری آن پرداخته اند از زاویه دیگری نگاه کند و شما را در این تجربه از طریق وب سایت خود سهیم کند. خوب یا بد؟همانطور که گفتیم، اینترنت یک منبع اطلاعاتی غنی برای یک روزنامه نگار است. اما این که یک روزنامه نگار بتواند موثق بودن یا نبودن یک خبر را تشخیص دهد نکته بسیار مهمی است که باید به آن توجه داشت. تکنیک های بسیاری برای ارزیابی محتوای اطلاعات موجود در اینترنت وجود دارد. یکی از این روش ها اسم دامنه است که تا حد زیادی می تواند صحت منبع خبری را تایید کند. دامنه های معروفی چون .gov نشان دهنده صحت مطالبشان هستند و می توان به محتوای موجود در آن ها اعتماد کرد. از طرف دیگر هم سازمان ها و هم اشخاص عادی می توانند دامنه های سطح بالایی چون .com و .org را رجیستر کنند؛ بنابراین باید از روش های دیگری برای تعیین صحت مطالب آن ها استفاده کرد. کسب اطلاعاتی راجع به صاحب دامنه روش دیگری برای تشخیص صحت و سقم یک وب سایت است. ابزارهایی در وب وجود دارند که می توان به کمک آن ها از جزییات ثبت نام و ... هر وب سایتی باخبر شد. نکته دیگری که می تواند به شناسایی ما کمک کند قسمتی به نام "درباره ما" ست که از آن طریق می توانید به اطلاعات بیوگرافی نویسنده و یا نویسندگان وب سایت پی ببرید. بدیهی است اگر وب سایتی دارای اطلاعات کافی در این قسمت نباشد زیاد قابل اعتماد نخواهد بود. لینک های موجود در هر وب سایت نیز می تواند روش دیگری برای شناسایی خوب و بد آن باشد. علاوه براین رتبه آن وب سایت در لیست موتورهای جستجوگر معروف، عامل دیگری بر پی بردن به درجه صحت سایت است. به سایت هایی که فاقد آدرس ارتباطی صحیح و یا اطلاعاتی راجع به نویسندگان آن ها هستند، باید کمی مظنون بود. درنظر داشته باشید که سایت های زیادی در اینترنت موجودند که کار آن ها فریب دادن مردم است. روزنامه نگاران وبلاگ نویس یا وبلاگ نویسان روزنامه نگار؟ در اواخر دهه 90، انتشارات اینترنتی به ویژه سبک وبلاگ یا بلاگ رشد چشم گیری داشت. این رشد که هنوز هم شاهد آن هستیم این بحث را به میان آورد که "آیا وبلاگ نویسان نیز روزنامه نگار هستند؟". در این ارتباط نه تنها مباحثی هم چون تعریف نقش و خویشتن و روابط نسبی به میان آمده است، بلکه پرسش های عملی تری در مورد حق دسترسی به اطلاعات و نیز پرسش های حقوقی در مورد حوزه اختیاراتی که روزنامه نگاران در آن حقوق ویژه دارندهمچون مصونیت در برابر مجبور شدن به افشای اطلاعات و منابع محرمانه- به میان آمده است.بسیاری از افراد عادی با راه اندازی یک وبلاگ شخصی توانسته اند با حال و هوای روزنامه نگاری آشنا شوند و چه بسا همین کار باعث شده باشد استعداد بالقوه آن ها در این حرفه شکوفا شود. از طرفی دیگر بسیاری از حرفه ای های روزنامه نگاری نیز برای خود وبلاگی راه اندازی کرده اند و در آن مقالات چاپ شده یا نشده خود را بدون هیچ سانسوری منتشر می کنند. بعضی از این وبلاگ ها بازدیدکنندگان فراوانی دارند و بسیاری از وبلاگ های دیگر نیز آن ها را لینک کرده اند.این وبلاگ نویسان چه حرفه ای و چه آماتور، مترصد این هستند که در مورد حقوقشان به عنوان روزنامه نگار، اقدام کنند. به عنوان مثال، در پرونده ای که در سالهای 2005 تا 2006 توسط شرکت اپل کامپیوتر اقامه شده بود، یک قاضی دادگاه تجدید نظر اعلام کرد آن دسته از نویسندگان آنلاینی که اطلاعاتی را از قول منابع بی نام، منتشر می کنند از مصونیت هایی که شامل حال سایر روزنامه نگاران می شود، برخوردارهستند. فریبا فرهادیان

منبع : بازیاب  تاریخ : 27   اردیبهشت   1387  شاخه : اینترنت